Düz Tabanlık (Pes Planus)

Düz tabanlık toplumun yaklaşık %10-15’ini etkileyen yaygın bir ayak sorunudur. Aslında düztabanlıktan sorun veya hastalık olarak bahsetmek çok doğru değildir, çünkü düz taban ayak yapısı bulunanların büyük bir kısmında hiçbir şikâyet bulunmaz. Sadece ayağın kavisinde bir çökme vardır.

Düz tabanlık genel olarak 2 gruba ayrılır. Esnek ve sert düztabanlık. Ayakta sorun oluşturan düz tabanlık tipi sert düz tabanlıktır ve çok daha nadir görülür. Esnek düz tabanlıkta ayağın üzerinde yük yokken ayak kavisi vardır. Ayrıca başparmağı geriye doğru esnetince ayak kavisi belirgin hale gelir. Toplumdaki düz tabanların çoğu esnek düztabandır ve genelde yaşam boyunca bir şikâyet oluşturmazlar.

Esnek düz tabanlık genelde genetik özellikler taşır ve büyük oranda ebeveynin birisinde düz tabanlık vardır. Çocuklardaki esnek düz tabanlık ise genelde yürümeye başladıktan sonra, yaklaşık 2 yaş civarında ailenin ve çevrenin dikkatini çeker. Bu düz tabanlık 2 yaş çocuklarının büyük bir bölümünde görülür. Bunun en büyük sebebi bu yaşlardaki çocukların ayak kemiklerinde tam kemikleşme olmadığı için esneklik son derece fazladır. Ayrıca ayağı destekleyen kaslar tam olarak gelişmediği için çocuğun üzerine basmasıyla ayak kavisi düzleşir ve düz tabanlık görülür. Ayağın üzerindeki yük kalktığı zaman kavis tekrar oluşur. Bu tip düz tabanlıkta zaman içerisinde düzelme olabilir fakat 8-10 yaşından sonra da devam eden düz tabanlık genelde kalıcı esnek düz tabanlık olarak adlandırılabilir, fakat bu düz tabanlıkta şahısların büyük bir bölümü hayat boyu hiçbir şikâyet hissetmezler. Esnek çocukluk dönemi düz tabanlığında ailelerin büyük bir bölümü tabanlık kullanımı konusunda ısrarlı ve umutlu olmakla beraber tabanlık kullanımının düzelme üzerine belirgin etkisi olmamaktadır. Zaman içerisinde kasların ve kemik yapısının gelişmesiyle düzelecek düz tabanlık düzelir. Tabanlık kullanımının faydası bilinmemektedir. Ancak düz tabanlığın esnek olmasına rağmen ayakta ağrı ve baldır bölümünde gerilme yapması gibi şikayetler varsa, bu semptomların giderilmesi veya azaltılması için tabanlık kullanımı önerilebilir.

Sert düz tabanlık problemli bir durumdur. Bu rahatsızlıkta ayağın üzerinde yük olsun olmasın ayak kavisinde düzleşme vardır. Ayrıca başparmağın geriye çekilmesiyle ayak kavisi oluşmaz. Bu şahısların büyük bölümünde ayak ağrısı ve bazı durumlarda ayakta yaygın nasırlaşmalar ve bazen yaralar vardır. Sert düz tabanlığın birçok sebebi olabilir, bunlar; vertikal talus, oblik talus veya tarsal koalisyon gibi ciddi sayılabilecek ayak problemleridir. Bunlardan vertikal talus ve oblik talus ayak bilek-ayak eklemleşmesini sağlayan talus kemiğinin doğuştan eğim problemleridir. Özellikle vertikal talus’un cerrahi düzletmeye ihtiyacı olabilir. Tarsal koalisyon ise ayak kemiklerinin birbirleri arasındaki kaynaşmalarıdır. Bu düz tabanlık tipinde de deformitenin düzeltilmesinde tabanlığın yeri yoktur. Sadece ayakta nasır veya ağrı gibi şikayetlerin olması durumunda semptomatik düzelme için tabanlık kullanılabilir. Sert düz tabanlıkta ağrı veya bası problemi varsa, ki esnek düz tabanlığa göre çok daha fazla görülür, sebebe göre cerrahi tedavi gerekebilir.

Prof. Dr. Yakup YILDIRIM
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı