Çocuklarda Çarpık Ayak

Çarpık ayak veya literatürdeki adıyla “talipes ekino-varus deformitesi” gözle tespit edilebilen ve en sık karşılaşılan doğum anomalilerinden birisidir. Bölgesel ve ırklara göre değişiklik gösterebilmekle birlikte ortalama her yaşayan 1000 doğumun birinde karşılaşılabilmektedir. Tedavi edilmediği veya yanlış tedavi edildiği durumlarda maalesef hayat boyu sürebilecek ciddi sosyal, ekonomik ve toplumsal problemlere yok açabilecek bir sorundur. Oluşumunda şimdiye kadar tespit edilebilmiş bir sebep bulunmamaktadır.

Çarpık ayak tek veya çift ayakta görülebilir. Çocukların yarısında çift ayakta görülürken, tek ayakta görülenlerin büyük bir bölümü sağ taraftadır. Büyük bölümünde vücudun başka yerinde bir sorun yoktur fakat bazı çocuklarda belli bazı genel sendromik rahatsızlıkların bir parçası olarak da görülebilirler. Bunların düzeltilmesi daha zordur ve tedaviye dirençleri tek başına olanlara göre daha yüksektir

Çarpık ayak anne karnındaki gelişim sürecinde oluşan ve hamilelik takip döneminde tespit edilebilen bir deformitedir. Her ne kadar hamilelik döneminde tespit edilebilse de, anne karnında yapılabilecek bir müdahale söz konusu değildir. Fakat doğumdan hemen sonra tedavinin başlanılabilmesi için erken teşhis önemlidir.

Çarpık ayakta, ayak bilekten aşağıya doğru eğilmiştir. Topukta ve ayak parmaklarında içe doğru dönme ve ayak ortasındaki kaviste de artış vardır. Tedavi edilmeyen çocuklarda parmak ucunda ve ayağın dış yanına basarak yürüme gelişecektir ki bu da yük taşıyan bölümlerde kapanmayan yaralara, nasırlara ve yaygın ayak ağrılarına neden olacaktır.

Çarpık ayak tedavisinde erken teşhis son derece önemlidir. Zaman geçtikçe tedavisi zorlaşmakta ve tedavi süreci uzamaktadır. Bu nedenle mümkünse tedaviye doğumdan sonraki ilk hafta içinde başlamak gerekir. Tedavisinde 7-10 günde bir değiştirilen alçı yöntemi kullanılmaktadır. Bu yöntem tüm dünyada geçerliliğini ispat etmiş Ponseti yöntemidir. Bu yöntemde ayak alçıyla yavaş yavaş esnetilerek düzgün hale getirilmektedir. Bu yöntem 1 yaşına kadar, bazı zorlamalı durumlarda 1,5 yaşına kadar uygulanabilir. Fakat zaman geçtikçe alçı tedavisinin faydası azalmakta ve cerrahi yöntemler daha baskın olmaktadır.

Alçıyla başarı şansı yüksektir fakat kaç alçıyla veya ne kadar zaman içerisinde düzeleceğini ancak takiplerde görmek mümkündür. Alçı her ne kadar ayak deformitesini düzeltebilse de çocukların %90’ında basit, yüzeysel bir operasyon olan aşil tendonu gevşetme operasyonu gerekli olmaktadır. Alçı ile düzelme sonrasında 3 ay süreyle gece gündüz kullanılacak bir cihaz gerekmektedir. Sonrasında bu cihazın sadece geceleri olmak üzere 1-3 yıl arasında kullanımı gerekebilir.

Çarpık ayak ciddi bir ayak deformitesidir ve sık sayılabilecek bir oranda görülmektedir. Tedavi edilmediği veya eksik tedavi edildiği durumlarda ciddi kalıcı sorunlara yol açabilecek bir ayak deformitesidir. Tedavide en önemli basamak erken teşhis ve doğru tedavi yöntemidir.

Prof. Dr. Yakup YILDIRIM
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı